Eind 2022 werd het Antwerps Pediatrisch Clinical Trial Netwerk opgericht. In Antwerpen bestaat er een lange traditie voor het uitvoeren van vaccinatiestudies bij kinderen. Het pediatrisch vaccinatienetwerk omvat de verschillende ziekenhuizen met een afdeling kindergeneeskunde van GZA, UZA en ZNA.
Het netwerk heeft de volgende doelstellingen:
- De creatie van een instelling-overschrijdende samenwerking rond pediatrische klinische studies met een focus op vaccinatiestudies en studies rond pediatrische infecties.
- Het aantrekken van pediatrische klinische studies in deze domeinen.
- Het uitwisselen van patiënten en studiepersoneel in kader van een optimale uitvoering van klinische studies.
Nieuwe vaccins en behandelingen
Tot in de jaren 1990 werd meer dan zeventig procent van alle geneesmiddelen die aan kinderen werden voorgeschreven nooit bij kinderen getest. De medicatie werd simpelweg aangepast aan hun lichaamsgewicht. ‘Maar kinderen zijn geen kleine volwassenen’, zegt vaccinoloog prof. dr. Pierre Van Damme. ‘Medicijnen werken heel anders in op een kinderlichaam. Daarom moet je de veiligheid, werkzaamheid en dosering ook specifiek bij kinderen onderzoeken.’
De jongste jaren werken farmabedrijven daarvoor steeds vaker met kinderziekenhuizen samen. Prof. dr. Stijn Verhulst: ‘Voor zulke klinische studies hebben we in het UZA de expertise, de infrastructuur en het gespecialiseerd personeel. Die studies zijn noodzakelijk voor bedrijven die betere medicatie voor kinderen willen maken, en ze zorgen ervoor dat onze jonge patiënten al heel vroeg toegang krijgen tot veelbelovende nieuwe geneesmiddelen en vaccins.’
Onder meer voor virale en bacteriële infectieziekten bij kinderen wordt hard aan nieuwe vaccins en behandelingen gewerkt. Stijn Verhulst: ‘Denk aan RSV, de vaakst voorkomende oorzaak van ernstige luchtweginfecties bij jonge kinderen. Daar willen we graag kandidaat-vaccins of nieuwe behandelingen voor testen. Voor infecties met pneumokokken hebben we al een vaccin, maar nieuwe vaccins kunnen breder beschermen. We testen dan de twee vaccins, om te bepalen welk vaccin effectiever is.’
Strengere regels dan bij volwassenen
Voor een studie naar een beter vaccin, heb je gezonde kinderen nodig die de kandidaat-vaccins binnen een strikt veiligheidskader uittesten. Doorgaans hebben studies dan al aangetoond dat het vaccin veilig en doeltreffend is bij volwassenen. Door in een netwerk samen te werken, willen de afdelingen kindergeneeskunde van GZA, UZA en ZNA meer deelnemers bij elkaar krijgen, zodat studies naar nieuwe vaccins voor kinderen sneller kunnen worden opgestart. Ook willen ze hun expertise en studiemedewerkers uitwisselen.
Stijn Verhulst: ‘Als een opdrachtgever ons een studie voorstelt, bespreken we samen of we er al of niet op ingaan. Ze mag bijvoorbeeld niet te belastend zijn voor het kind – als te veel bloedafnames nodig zijn, doen we ze liever niet.’ Overigens zijn de regels voor klinische studies met kinderen nog strenger dan voor studies met volwassenen. Elke studie wordt vooraf goedgekeurd door het Ethisch comité en het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) en er wordt over gewaakt dat de hinder voor kinderen minimaal blijft.
Register van kandidaat-deelnemers
Het netwerk wordt ondersteund door de onderzoeksgroep Vaxinfectio van UAntwerpen. Pierre Van Damme: ‘Zelf hebben we erg veel ervaring met vaccinstudies bij volwassenen. Door die ervaring en expertise te delen, kunnen we bijvoorbeeld helpen om het studieverloop comfortabeler te maken voor deelnemende kinderen.’
In 2023 ontwikkelde het Antwerps netwerk onder andere een informatiefolder over kindervaccins, die aan huis- en kinderartsen verdeeld wordt. Ouders vinden er informatie over vaccinaties en over een register waar ze hun kind als deelnemer voor interessante klinische studies kunnen aanmelden.
Samen voor betere zorg
Het Pediatrisch Clinical Trial Netwerk is een van de eerste realisaties van de Pediatric Health Harbour. Daarin werken de Antwerpse diensten kindergeneeskunde en andere zorgactoren samen om de zorg voor het Antwerpse kind te verbeteren. Ook rond astma werd al een concrete samenwerking opgezet.